Το μεγαλύτερο κρατικό δίκτυο τραπεζών μητρικού γάλακτος στον κόσμο – Τρέφει κάθε χρόνο 240.000 βρέφη.
Μέσα στο μικρό γυάλινο δοχείο υπάρχει ένα παγωμένο, κιτρινωπό υγρό. Λίγα χιλιοστόλιτρα. Για ένα πρόωρο νεογνό, όμως, μπορεί να σημαίνουν τη διαφορά ανάμεσα στην ανάρρωση και σε μια επικίνδυνη επιπλοκή. Ο καταψύκτης του Ινστιτούτου Fernandes Figueira στο Ρίο ντε Τζανέιρο είναι πηγή ζωής. Βρίσκεται στην παλαιότερη τράπεζα μητρικού γάλακτος της Βραζιλίας, η οποία λειτουργεί από το 1943.
Η Βραζιλία διαθέτει 230 δημόσιες τράπεζες μητρικού γάλακτος. Κάθε χρόνο περίπου 240.000 βρέφη, κυρίως πρόωρα ή άρρωστα, λαμβάνουν γάλα από εθελόντριες δότριες. Το δίκτυο εντάσσεται στο δημόσιο σύστημα υγείας και θεωρείται διεθνές πρότυπο από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας. Το μητρικό γάλα περιέχει αντισώματα, αντιφλεγμονώδεις ουσίες και κρίσιμα θρεπτικά συστατικά. Μπορεί να περιορίσει τον κίνδυνο σοβαρών παθήσεων, όπως η νεκρωτική εντεροκολίτιδα. Οταν το γάλα της μητέρας δεν είναι διαθέσιμο, ο ΠΟΥ συστήνει ως επόμενη επιλογή το παστεριωμένο γάλα δότριας. Η βραζιλιάνικη ιδιαιτερότητα δεν βρίσκεται μόνο στο μέγεθος του δικτύου. Βρίσκεται στη λέξη «δημόσιο».
Σε άλλες χώρες αναπτύσσεται ήδη μια αγορά εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων. Ιδιωτικές εταιρείες πληρώνουν δότριες, επεξεργάζονται το γάλα και το διαθέτουν εμπορικά. Οι υποστηρικτές τους υποστηρίζουν ότι χρηματοδοτούν την έρευνα και ανταμείβουν τον χρόνο των γυναικών. Οι επικριτές προειδοποιούν ότι η οικονομική ανάγκη μπορεί να ωθήσει φτωχές μητέρες να πουλήσουν ακόμη και το γάλα που χρειάζονται τα δικά τους παιδιά.
Στη Βραζιλία η πώλησή του απαγορεύεται. Η σημερινή επιτυχία γεννήθηκε από μια μικρή επανάσταση. Το 1985 ο ερευνητής Ζοάο Απρεσίδο Γκέρα ντε Αλμέιντα αντίκρισε παρωχημένες εγκαταστάσεις, ανεπαρκείς ελέγχους και πανάκριβο εισαγόμενο εξοπλισμό. Πρότεινε πλήρη αναδιοργάνωση και η κυβέρνηση τον άκουσε.
Οι συσκευές παστερίωσης των 25.000 δολαρίων αντικαταστάθηκαν από εγχώρια συστήματα υδρόλουτρου που κόστιζαν περίπου 1.500 δολάρια. Αντί για ακριβά εργαστηριακά δοχεία χρησιμοποιήθηκαν αποστειρωμένα γυάλινα βάζα, αρχικά κατασκευασμένα για μαγιονέζα ή στιγμιαίο καφέ. Η υψηλή τεχνολογία συνάντησε την απλή ευρηματικότητα.
Το αποφασιστικό βήμα ήταν η συλλογή από το σπίτι. Μοτοσικλετιστές παραδίδουν αποστειρωμένα δοχεία στις μητέρες και επιστρέφουν για να παραλάβουν το κατεψυγμένο γάλα, με μοναδικό αντάλλαγμα τη γνώση ότι κάπου, σε μια μονάδα νεογνών, ένα μικροσκοπικό παιδί θα τραφεί. Από το 1990 έως το 2015, η Βραζιλία μείωσε τη θνησιμότητα των παιδιών κάτω των πέντε ετών κατά 73%. Το δίκτυο γάλακτος αποτέλεσε μέρος μιας πολιτικής που αντιμετώπισε την υγεία ως συλλογική ευθύνη.
Ενας άγνωστος άνθρωπος προσφέρει. Ενα μηχανάκι παραλαμβάνει. Ενα εργαστήριο ελέγχει. Και ένα παιδί, που ίσως δεν θα γνωρίσει ποτέ καμία από αυτές τις διαδρομές, επιβιώνει.
