Χρονιά-πιλότος χαρακτηρίζεται το νέο σχολικό έτος, με το πολλαπλό βιβλίο, την τεχνητή νοημοσύνη και το Διεθνές Απολυτήριο να εισάγονται, μεταξύ άλλων, στην εκπαιδευτική διαδικασία
Χρονιά-πιλότος χαρακτηρίζεται το σχολικό έτος 2026-2027, το οποίο αρχίζει την προσεχή Παρασκευή. Φέτος το υπουργείο Παιδείας θα εισαγάγει στις δύο εκπαιδευτικές βαθμίδες, για πρώτη φορά, πέντε σημαντικές μεταρρυθμίσεις: πολλαπλό βιβλίο, Διεθνές Απολυτήριο (IB) σε δημόσια λύκεια, τεχνητή νοημοσύνη στα σχολεία, ψηφιακό φροντιστήριο σε όλο το λύκειο, πιστοποιητικό γλωσσομάθειας για το γυμνάσιο.
Ετσι, ο σχεδιασμός των μεταρρυθμίσεων θα δοκιμαστεί για πρώτη φορά στις σχολικές αίθουσες από μαθητές, εκπαιδευτικούς αλλά και από τους γονείς στο σκέλος που τους αφορούν. Μάλιστα, οι δύο εκ των μεταρρυθμίσεων έχει αποφασιστεί να εφαρμοστούν πιλοτικά σε λίγα σχολεία και από το 2027-2028 να γενικευθεί η εφαρμογή τους.
«Για εμένα έχει ιδιαίτερη σημασία να βλέπω προσπάθειες που σχεδιάστηκαν με επιμονή και βάθος χρόνου να γίνονται σήμερα πράξη και να φτάνουν στους μαθητές. Γιατί η αξία κάθε μεταρρύθμισης κρίνεται τελικά εκεί: στις δυνατότητες που προσθέτει στη ζωή ενός παιδιού», δήλωσε στην «Κ» η υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη.
Μετρούν δυνάμεις και στα Οικονομικά οι Ελληνες μαθητές
Ειδικότερα, το σχολικό έτος ξεκινάει στα δημόσια και ιδιωτικά σχολεία με 1.381.000 μαθητές, 157.000 μόνιμους εκπαιδευτικούς και μέλη ειδικού εκπαιδευτικού και βοηθητικού προσωπικού σε 15.050 σχολικές μονάδες.
Να σημειωθεί ότι ήδη για τα δημόσια σχολεία έχει γίνει πρόσληψη 30.000 εκπαιδευτικών σε θέση αναπληρωτή και εκτιμάται ότι ο συνολικός αριθμός των προσλήψεων θα φτάσει περίπου τις 45.000. Για πρώτη φορά θα εφαρμοστούν στα σχολεία οι εξής μεταρρυθμίσεις:
Πολλαπλό βιβλίο
Στο πλαίσιο του συστήματος του πολλαπλού βιβλίου,είχαν κατατεθεί προτάσεις από τους εκδοτικούς οίκους για κάθε μάθημα. Οι προτάσεις αξιολογήθηκαν από το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ) και σε πρώτη φάση εγκρίθηκαν 440 βιβλία τα οποία περιλαμβάνονται σε 240 «πακέτα» που αφορούν τα μαθήματα από το δημοτικό έως την Α΄ Λυκείου. Και τα 440 έχουν ψηφιοποιηθεί και αναρτηθεί στην Ψηφιακή Βιβλιοθήκη Διδακτικών Βιβλίων «Μελίσπη».
Τον περασμένο Ιούνιο οι μόνιμοι διδάσκοντες στα δημοτικά έως και την Α΄ Λυκείου επέλεξαν από το πακέτο των προτάσεων βιβλίων για κάθε μάθημα, το ένα που επιθυμούν να διδάξουν στο μάθημά τους από τη μεθεπόμενη σχολική χρονιά 2027-2028.
Γιατί από το 2027-2028 και όχι από τη νέα σχολική χρονιά 2026-2027; Διότι απαιτείται χρόνος για να τυπωθούν τα βιβλία που θα χρειαστούν με βάση τις επιλογές των εκπαιδευτικών· και αυτό διότι κάθε σχολείο μπορεί να επιλέξει διαφορετικό βιβλίο –άλλου εκδοτικού οίκου– για το ίδιο μάθημα.
Ετσι, τη νέα χρονιά 2026-2027 θα διανεμηθούν στους μαθητές τα περυσινά βιβλία, αλλά, όπως εξήγησε στην «Κ» ο Παναγιώτης Πήλιουρας, μέλος του Δ.Σ. του ΙΕΠ, οι εκπαιδευτικοί από τη νέα χρονιά μπορούν να χρησιμοποιήσουν συμπληρωματικά, από τη «Μελίσπη», το βιβλίο που έχουν
επιλέξει για το 2027-2028. «Μπορούν να επιλέξουν από το νέο βιβλίο μία δραστηριότητα, ένα πείραμα, μία ψηφιακή εφαρμογή που τους ταιριάζουν για το μάθημά τους. Ετσι θα αρχίσουν να εξοικειώνονται με το νέο βιβλίο», τόνισε ο ίδιος.
Αλλωστε, παράλληλα για τους εκπαιδευτικούς, τους μαθητές και τους γονείς τους θα λειτουργεί πλατφόρμα για παρατηρήσεις επί των νέων βιβλίων. Αρα το 2026-2027 είναι χρονιά-πιλότος για την πλήρη εφαρμογή του συστήματος του πολλαπλού βιβλίου.
Από το 2027-2028 οι μαθητές θα πάρουν το ένα βιβλίο που επέλεξαν οι εκπαιδευτικοί τους σε κάθε μάθημα, αλλά θα μπορούν να χρησιμοποιούν, εάν το θεωρούν απαραίτητο, και τα βιβλία που δεν επελέγησαν και υπάρχουν ψηφιακά στη «Μελίσπη».
Εκπαιδευτικοί: Το χρονοδιάγραμμα των διορισμών και των προσλήψεων
ΙΒ στο δημόσιο
Το 2026-2027 θα εφαρμοστεί πιλοτικά το διετές πρόγραμμα του Διεθνούς Απολυτηρίου (International Baccalaureate – IB) στη Β΄ και Γ΄ τάξη δημόσιων λυκείων. Γι’ αυτό πιστοποιήθηκαν, μέσα στην προηγούμενη σχολική χρονιά, 13 δημόσια λύκεια.
Το IB θα οργανωθεί παράλληλα με το συμβατικό πρόγραμμα που οδηγεί σε απολυτήριο και Πανελλαδικές Εξετάσεις για τα δημόσια και μη κρατικά ΑΕΙ. Ο ελάχιστος αριθμός μαθητών για να ξεκινήσει ένα τμήμα IB ορίστηκε στους 10. Ως στόχος του ΙΕΠ είχε οριστεί την πρώτη χρονιά να επιλέξουν το πρόγραμμα περίπου 350 μαθητές. Ωστόσο, μέχρι τώρα το ενδιαφέρον των μαθητών ήταν πολύ χαμηλό.
Συγκεκριμένα, το όριο των εγγραφών έχουν «πιάσει» 10 από τα 13 λύκεια που πιστοποιήθηκαν, και μάλιστα από τα 10, τα τρία έχουν ακριβώς το όριο των 10 μαθητών. Αρα, εάν σε κάποιο από τα 10 λύκεια ένας μαθητής αλλάξει γνώμη, τότε ο αριθμός των μαθητών θα πέσει στους εννέα και το πρόγραμμα δεν θα εφαρμοστεί. «Το ΙΒ θεωρείται “ναυαρχίδα” της εκπαίδευσης διεθνώς και απαιτεί μεγάλη δουλειά και από τους εκπαιδευτικούς
και από τους μαθητές. Νομίζω ότι στην Ελλάδα η προετοιμασία του δεν στηρίχθηκε όπως θα έπρεπε από ανθρώπους έμπειρους. Χαρακτηριστικά, επελέγησαν να επιμορφωθούν για συνολικά 12 ώρες εκπαιδευτικοί του δημόσιου σχολείου», παρατήρησε στην «Κ» ο Αθανάσιος Ζήσης, εκπαιδευτικός με μεγάλη εμπειρία στο IB της Σχολής Μωραΐτη, η οποία «έφερε» το IB πρώτη στην Ελλάδα.
Παράλληλα, όπως ανέφεραν στην «Κ» εκπαιδευτικοί δημόσιων σχολείων που ήθελαν να εργαστούν σε IB, επελέγησαν κατά προτεραιότητα οι εκπαιδευτικοί των 13 λυκείων, έστω κι αν είχαν χαμηλότερη από άλλους βαθμολογία στη μοριοδότηση των ακαδημαϊκών προσόντων. Αρα, λειτούργησε ατύπως μια «επετηρίδα» στο IB των δημόσιων σχολείων.
440 σχολικά εγχειρίδια έχουν ήδη αναρτηθεί στην Ψηφιακή Βιβλιοθήκη «Μελίσπη», στο πλαίσιο του συστήματος του πολλαπλού βιβλίου. 260 χιλιάδες μαθητές Γ΄ Λυκείου και απόφοιτοι αξιοποίησαν το ψηφιακό φροντιστήριο κατά το σχολικό έτος 2025-2026.
Ψηφιακό φροντιστήριο
Από τη νέα σχολική χρονιά το ψηφιακό φροντιστήριο του υπουργείου Παιδείας επεκτείνεται στα μαθήματα της Α΄ και Β΄ Λυκείου. Εως τώρα λειτούργησε για τους μαθητές της Γ΄ Λυκείου, που προετοιμάζονταν για τις Πανελλαδικές Εξετάσεις εισαγωγής στα ΑΕΙ.
Το ψηφιακό φροντιστήριο προσφέρει βιντεοσκοπημένα μαθήματα, επαναληπτικές ασκήσεις, διαγωνίσματα και προσομοιώσεις Πανελλαδικών. Σύμφωνα με το υπουργείο, το σχολικό έτος 2025-2026, περισσότεροι από 260.000 μαθητές και απόφοιτοι αξιοποίησαν το ψηφιακό φροντιστήριο, ενώ το σύνολο των χρηστών ξεπέρασε τις 410.000.
Βεβαίως, το ερώτημα είναι κατά πόσον οι μαθητές προετοιμάστηκαν για τις Πανελλαδικές μόνο με το ψηφιακό φροντιστήριο. Προ ημερών, σε εκδήλωση του υπ. Παιδείας, η Σοφία Ζαχαράκη ρώτησε φετινό απόφοιτο από τη Ρόδο (εισήχθη στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών – πρ. ΑΣΟΕΕ), ο οποίος μετείχε στο πάνελ μαζί της, εάν χρησιμοποίησε το ψηφιακό φροντιστήριο. Εκείνος της απάντησε αφοπλιστικά «δυστυχώς δεν το γνωρίζω».
Κρατικό «Lower»
Για πρώτη χρονιά οι μαθητές της Γ΄ Γυμνασίου θα μπορούν να πάρουν το Κρατικό Πιστοποιητικό Γλωσσομάθειας σε μία από τις τέσσερις ξένες γλώσσες που διδάσκονται στο σχολείο –αγγλικά, γαλλικά, γερμανικά και ιταλικά– στα έξι επίπεδα του Κοινού Ευρωπαϊκού Πλαισίου Αναφοράς για τις Γλώσσες. Οι εξετάσεις θα πραγματοποιούνται εξ ολοκλήρου μέσω ηλεκτρονικού υπολογιστή σε ειδικά Κέντρα Ηλεκτρονικών Εξετάσεων.
Στα τέλη του 2026 θα πραγματοποιηθεί η πρώτη πιλοτική εφαρμογή σε περιορισμένο αριθμό Διευθύνσεων Εκπαίδευσης και μαθητών. Το σύστημα θα αξιοποιεί σύγχρονα εργαλεία αξιολόγησης, μεταξύ των οποίων το Προσαρμοστικό Ηλεκτρονικό Τεστ, το οποίο προσαρμόζει σταδιακά το επίπεδο δυσκολίας των ερωτημάτων στις επιδόσεις του εξεταζομένου, επιτρέποντας ακριβέστερη και περισσότερο εξατομικευμένη αποτίμηση των γνώσεων.
Τεχνητή νοημοσύνη
Το υπουργείο Παιδείας έχει ανακοινώσει τη δημιουργία του EduAI, ενός συστήματος τεχνητής νοημοσύνης που θα προτείνει εξατομικευμένες ασκήσεις στους μαθητές ανάλογα με το επίπεδό τους και τα γνωστικά κενά τους. Ο βαθμός δυσκολίας των ασκήσεων θα αναπροσαρμόζεται με βάση το επίπεδο του μαθητή, ενώ στόχος είναι να του παρέχεται άμεση απάντηση για το πώς τα πήγε.
Το υπουργείο τοποθετεί τη λειτουργία του EduAI στα μέσα της σχολικής χρονιάς 2026-2027. Παράλληλα, βεβαίως, προχωρούν οι επιμορφώσεις σε εκπαιδευτικούς για τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στο μάθημα. Ταυτόχρονα το υπουργείο, διαβλέποντας τους κινδύνους και τις κακοτοπιές, έχει θέσει πλαίσιο αξιοποίησης της τεχνητής νοημοσύνης στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση.
Για παράδειγμα, η αξιολόγηση των μαθητών δεν μπορεί να γίνεται αποκλειστικά με τη χρήση εργαλείων της τεχνητής νοημοσύνης. Παράλληλα, μαθητής που θα εκπονήσει με τεχνητή νοημοσύνη τις εργασίες του θα κινδυνεύσει με απώλεια βαθμών, ενώ ζητείται να είναι αυστηρή η τήρηση των προσωπικών δεδομένων παιδιών και εκπαιδευτικών. Βασικό πρόταγμα είναι πως η τεχνητή νοημοσύνη βοηθά στη μάθηση και δεν υποκαθιστά την προσωπική προσπάθεια των μαθητών.
Το Εθνικό Απολυτήριο
Μέσα στην τρέχουσα σχολική χρονιά θα ολοκληρωθεί ο διάλογος για τη θεσμοθέτηση του Εθνικού Απολυτηρίου. Ηδη η Επιτροπή Εθνικού Διαλόγου έχει μελετήσει τι ισχύει διεθνώς για το αντίστοιχο σύστημα (π.χ. το γαλλικό Baccalaureate, το γερμανικό Abitur) και, σύμφωνα με πληροφορίες της «Κ», στην έκθεσή της έχει καταγράψει όλα τα πιθανά σενάρια για τις παραμέτρους του Εθνικού Απολυτηρίου.
Ενδεικτικά, έχει εναλλακτικά σενάρια για το πώς θα εξάγεται ο βαθμός του Εθνικού Απολυτηρίου, για τα μαθήματα που θα εξετάζονται γραπτώς, για τη βαρύτητα του βαθμού κάθε μαθήματος, για τον τρόπο επιλογής των θεμάτων και διόρθωσης των γραπτών. «Οι αποφάσεις θα ληφθούν στην επόμενη φάση», ανέφερε στην «Κ» μέλος της επιτροπής. Με βάση το χρονοδιάγραμμα, στις 22 Σεπτεμβρίου θα ξεκινήσει η δημόσια διαβούλευση,
η οποία θα ολοκληρωθεί στις 31 Οκτωβρίου. Κατόπιν η Επιτροπή Εθνικού Διαλόγου θα επεξεργαστεί τα αποτελέσματα της δημόσιας διαβούλευσης και στα τέλη Νοεμβρίου θα παραδώσει στην υπουργό Παιδείας τις τελικές προτάσεις της. Το σχέδιο νόμου εκτιμάται ότι θα είναι έτοιμο στα τέλη του 2026 – αρχές 2027.
Οι αριθμοί
440 σχολικά εγχειρίδια έχουν ήδη αναρτηθεί στην Ψηφιακή Βιβλιοθήκη «Μελίσπη», στο πλαίσιο του συστήματος του πολλαπλού βιβλίου.
260 χιλιάδες μαθητές Γ΄ Λυκείου και απόφοιτοι αξιοποίησαν το ψηφιακό φροντιστήριο κατά το σχολικό έτος 2025-2026.
13 δημόσια λύκεια έχουν λάβει πιστοποίηση για να εφαρμόσουν το διετές πρόγραμμα του Διεθνούς Απολυτηρίου (International Baccalaureate – IB)
10 εξ αυτών «έπιασαν» τον ελάχιστο αριθμό των δέκα μαθητών και θα υλοποιήσουν το πρόγραμμα από το νέο σχολικό έτος.https://www.kathimerini.gr/
