Το φως της ημέρας «ακονίζει» το μυαλό – Διώχνει τη νύστα και βελτιώνει προσοχή και αντανακλαστικά

Η αυξημένη ημερήσια έκθεση στο φως συσχετίστηκε με πιο καθαρή σκέψη, καλύτερη προσοχή και λιγότερη νύστα, έδειξε μελέτη σε πραγματικές συνθήκες.

Η αυξημένη έκθεση στο φως φαίνεται να συνδέεται με μετρήσιμες βελτιώσεις σε βασικές παραμέτρους της γνωστικής λειτουργίας -είτε πρόκειται για μία μόνο ημέρα είτε για ένα πιο σταθερό μοτίβο μέσα στην εβδομάδα. Σε μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Communications Psychology, οι συμμετέχοντες εμφάνισαν μειωμένη υπνηλία, καλύτερη ικανότητα διατήρησης της προσοχής και 7-10% ταχύτερους χρόνους αντίδρασης υπό έντονο φωτισμό, σε σύγκριση με συνθήκες χαμηλού φωτός.

«Τα ευρήματά μας υποδεικνύουν ότι τόσο η πρόσφατη όσο και η μακροχρόνια έκθεση στο φως ενισχύουν τις γνωστικές επιδόσεις», δήλωσε ο Δρ. Altug Didikoglu από το Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ και κύριος συγγραφέας της μελέτης. Όπως σημείωσε, οι αλλαγές αυτές ενδέχεται να έχουν πρακτική αξία για την υγεία, την ασφάλεια και την αποδοτικότητα στην εργασία -ιδίως σε περιβάλλοντα με ανεπαρκή φωτισμό, όπως οι νυχτερινές βάρδιες.

Τι έδειξε η μελέτη

Τα αποτελέσματα ανέδειξαν ορισμένες σαφείς συσχετίσεις:

Σταθερό, έντονο φως στη διάρκεια της ημέρας συνδέθηκε με πιο ανθεκτική στο χρόνο προσοχή σε δοκιμασία οπτικής αναζήτησης, όπου οι συμμετέχοντες έπρεπε να εντοπίσουν έναν συγκεκριμένο στόχο σε μια σελίδα.

Μεγαλύτερη έκθεση στο φυσικό φως και λιγότερες εναλλαγές ανάμεσα σε φωτεινές και σκοτεινές συνθήκες σχετίστηκαν με καλύτερη γνωστική απόδοση.

Ισχυρότερη σχέση ανάμεσα στην πρόσφατη έκθεση στο φως και την αίσθηση υπνηλίας παρατηρήθηκε σε όσους είχαν υψηλότερη ημερήσια έκθεση στο φως και πιο νωρίς ώρα κατάκλισης.

Ούτε η ώρα της ημέρας ούτε ο χρόνος που οι συμμετέχοντες παρέμεναν ξύπνιοι επηρέασαν σημαντικά τις επιδόσεις. Αντίθετα, η επίδραση του φωτός φάνηκε ισχυρότερη από εκείνη της χρονικής στιγμής.

Ποιοι μηχανισμοί μπορεί να εξηγούν το φαινόμενο

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι τα ευρήματα πιθανόν σχετίζονται με την ενεργοποίηση ενός ειδικού συστήματος στον αμφιβληστροειδή: των ipRGC. Πρόκειται για κύτταρα που περιέχουν τη φωτοχρωστική μελανοψίνη και είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα στο μπλε-πράσινο φάσμα. Σε αντίθεση με τους μηχανισμούς που εξυπηρετούν την όραση, αυτά τα κύτταρα συνδέονται κυρίως με λειτουργίες «μη εικόνας», όπως:

η ρύθμιση των κιρκαδικών ρυθμών (του εσωτερικού βιολογικού ρολογιού),

η διαμόρφωση της εγρήγορσης, και

η επίδραση στη διάθεση.

Με άλλα λόγια, το φως δεν επηρεάζει μόνο το τι βλέπουμε, αλλά και το πόσο «σε εγρήγορση» βρίσκεται ο οργανισμός μας.

Για τις ανάγκες της μελέτης παρακολουθήθηκαν 58 ενήλικες επί 7 ημέρες στις πραγματικές συνθήκες της καθημερινότητάς τους. Οι συμμετέχοντες φορούσαν στον καρπό μια ειδική συσκευή καταγραφής, η οποία επέτρεπε στους ερευνητές να εκτιμήσουν πώς η έκθεση στο φως επηρεάζει το εσωτερικό βιολογικό ρολόι. Παράλληλα, μέσω «έξυπνης» εφαρμογής συλλέγονταν δεδομένα για γνωστικές δοκιμασίες, ώστε να συσχετιστούν οι επιδόσεις με το προφίλ φωτισμού στη ρουτίνα τους.

«Το φως αποτελεί ένα θεμελιώδες περιβαλλοντικό ερέθισμα που ρυθμίζει πολλές ανθρώπινες διαδικασίες, όπως το βιολογικό ρολόι, τον ύπνο και τη γνωστική λειτουργία», πρόσθεσε ο Δρ. Didikoglu.

Γιατί έχει σημασία στην «πραγματική ζωή»

Παρότι είναι ήδη ευρέως γνωστό ότι το ηλεκτρικό φως τη νύχτα μπορεί να διαταράξει τον ύπνο και να καθυστερήσει το βιολογικό ρολόι, παραμένουν σχετικά περιορισμένα τα δεδομένα για το πώς οι επιδράσεις του φωτός «μεταφράζονται» σε φυσιολογικές συνθήκες. Η παρούσα μελέτη έρχεται να υπογραμμίσει ότι το (έντονο) φως της ημέρας δεν είναι απλώς ευχάριστο ή λειτουργικό, αλλά φαίνεται να παίζει καθοριστικό ρόλο στη στήριξη της εγρήγορσης και της γνωστικής απόδοσης.

http://ygeiamou.gr