Συνταγματική Αναθεώρηση: Η διαδικασία, τα επόμενα βήματα, ο κρίσιμος αριθμός

Η πρώτη φάση της Συνταγματικής Αναθεώρησης άνοιξε – Οι επόμενες κινήσεις που θα καθορίσουν τις αλλαγές, το στοίχημα των πλειοψηφιών και της νέας Βουλής.

Το σήμα εκκίνησης για την αναθεώρηση του Συντάγματος δόθηκε από τον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη δρομολογώντας τις εξελίξεις για την κορυφαία κοινοβουλευτική διαδικασία, στην βάση της οποίας εδράζεται η αναζήτηση ευρύτερων συναινέσεων. Στο πνεύμα αυτό άλλωστε ο συνταγματικός νομοθέτης έχει προσδιορίσει τα βήματα που θα ακολουθηθούν.

Η προηγούμενη αναθεώρηση ολοκληρώθηκε στις 24/12/2019 (ΦΕΚ Α211) και από την περάτωσή της έχει παρέλθει η πενταετία που προβλέπει το σχετικό άρθρο 110 του Συντάγματος. Η πρόταση για την αναθεώρηση του Συντάγματος θα υποβληθεί γραπτώς από 50 τουλάχιστον βουλευτές και σε αυτήν θα προσδιορίζονται οι αναθεωρητέες διατάξεις.

• Αμέσως μετά ο Πρόεδρος της Βουλής Νικήτας Κακλαμάνης θα συγκροτήσει την διακομματική Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος, που θα αναλάβει να εξετάσει την πρόταση (ή τις προτάσεις).

• Η Επιτροπή μέσα στην ταχθείσα προθεσμία θα υποβάλει την έκθεσή της στην Ολομέλεια της Βουλής.

• Θα ακολουθήσει συζήτηση για την λήψη της απόφασης που θα διαπιστώνει την ανάγκη αναθεώρησης του Συντάγματος και θα καθορίζει ειδικά τις αναθεωρητέες διατάξεις. H απόφαση αυτή της Βουλής λαμβάνεται με δυο ονομαστικές ψηφοφορίες που απέχουν μεταξύ τους έναν τουλάχιστον μήνα.

• Αφού η προτείνουσα Βουλή ανάψει το «πράσινο φως» ο Πρόεδρος της επόμενης Βουλής που θα προκύψει από τις εκλογές, θα συστήσει Επιτροπή Αναθεώρησης για την επεξεργασία του περιεχομένου των αναθεωρητέων διατάξεων.

• Η έκθεση της Επιτροπής της αναθεωρητικής Βουλής προς την Ολομέλεια θα αναδεικνύει τις αναθεωρητέες διατάξεις. Υπενθυμίζεται ότι μεταξύ των δυο Βουλών (προτείνουσας και αναθεωρητικής) μεσολαβούν εκλογές οι οποίες αποκτούν μια επιπλέον σημασία καθώς συνειδητά ή μη αποτυπώνουν την βούληση για το περιεχόμενο της αναθεώρησης.

• Στόχος του συνταγματικού νομοθέτη ήταν μέσω της «παρεμβολής» εκλογών να διασφαλίσει τις εγγυήσεις και την νομιμοποιητική βάση ως προς τις διευρυμένες αρμοδιότητες της αναθεωρητικής Βουλής.

Από την προτείνουσα στη νέα Βουλή – Το κρίσιμο στοιχείο, τα αγκάθια

Κρίσιμο στοιχείο των δυο φάσεων της διαδικασίας της συνταγματικής αναθεώρησης είναι οι πλειοψηφίες που θα σχηματιστούν: αν η προτείνουσα Βουλή παραπέμψει στην επόμενη Βουλή τις προς αναθεώρηση διατάξεις με αυξημένη πλειοψηφία 180 βουλευτών, τότε αρκεί από την αναθεωρητική Βουλή πλειοψηφία 151 ψήφων.

Εάν όμως η προτείνουσα Βουλή δεν κατορθώσει να συγκεντρώσει αυξημένη πλειοψηφία για τις προς αναθεώρηση προτάσεις της, τότε στην καθοριστική δεύτερη φάση απαιτούνται 180 ψήφοι. H απόφαση της Βουλής που περιέχει τις αναθεωρoύμενες διατάξεις λαμβάνεται με μία και μόνη oνoμαστική ψηφoφoρία.

• Θα υπάρξει συναίνεση; Οι κρίσιμες επόμενες κινήσεις, οι αποφάσεις που έρχονται

Σημειώνεται ότι οι διατάξεις που δεν λάβουν την ελάχιστη πλειοψηφία των 151 ψήφων, τότε δεν περνούν στην επόμενη φάση, όπως έγινε με την πρόταση της ΝΔ για το άρθρο 16 η οποία στην ψηφοφορία της 14/2/2019 στην τότε προτείνουσα Βουλή με πλειοψηφία ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ, έλαβε 93 «ναι» και 168 «όχι» και έτσι δεν προωθήθηκε καν στην αναθεωρητική Βουλή που προέκυψε από τις εκλογές του Ιουλίου 2019.

Υπενθυμίζεται ότι από τις διελκυστίνδες που κυριάρχησαν στην προηγούμενη αναθεώρηση ήταν κατά πόσον η προτείνουσα Βουλή και οι διατάξεις στις οποίες καταλήγει, δεσμεύουν την επόμενη αναθεωρητική Βουλή.

Είχε διατυπωθεί η άποψη από την τότε πλειοψηφία ΣΥΡΙΖΑ/ΑΝΕΛ ότι και οι δύο Βουλές είναι αναθεωρητικές και ότι η πρώτη προσδιορίζει την κατεύθυνση των αναθεωρητέων άρθρων και δεσμεύει την δεύτερη.

Στον αντίποδα της άποψης αυτής είχε υποστηριχθεί από την ΝΔ ότι η προτείνουσα Βουλή καθορίζει τις προς αναθεώρηση διατάξεις, αλλά το περιεχόμενό τους το προσδιορίζει η αναθεωρητική Βουλή.