Πρόδρομοι δείκτες ανατιμήσεων στα τρόφιμα είναι οι αυξήσεις στα κόστη και τις τιμές παραγωγού, ιδίως στην κτηνοτροφία, καθώς και η άνοδος των τιμών εισαγωγών στη βιομηχανία.
Τα τελευταία στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για τον δείκτη τιμών καταναλωτή (ΔΤΚ) Ιανουαρίου, επιβεβαίωσαν ότι ο πληθωρισμός στα τρόφιμα δεν κοπάζει, αλλά επιταχύνεται, με ανατιμήσεις σχεδόν διπλάσιες από τον μέσο όρο των υπόλοιπων προϊόντων και υπηρεσιών.
Οι τιμές σε είδη διατροφής και μη αλκοολούχα ποτά, ανέβηκαν σε ετήσια βάση μεσοσταθμικά κατά 4,5% – έναντι 2,5% του εθνικού ΔΤΚ.
Υπενθυμίζεται ότι ο πληθωρισμός τον Ιανουάριο επιβραδύνθηκε, εν μέρει και εξαιτίας της νέας μεθοδολογίας που ακολουθεί πλέον η ΕΛΣΤΑΤ, ενσωματώνοντας νέες κατηγορίες, όπως τα τυχερά παιχνίδια, και αναθεωρώντας την ταξινόμηση και τη βαρύτητα άλλων κατηγοριών και υποκατηγοριών.
Οι αλλαγές κρίθηκαν απαραίτητες ώστε να εναρμονιστούν οι μετρήσεις του πληθωρισμού στα νέα διεθνή και ευρωπαϊκά πρότυπα κατανάλωσης. Ωστόσο, εγείρονται ερωτηματικά για το κατά πόσο το αναδιαμορφωμένο «καλάθι» αποτυπώνει το βάρος της ακρίβειας που σηκώνουν τα ελληνικά νοικοκυριά, τα οποία ξοδεύουν περισσότερα χρήματα για τρόφιμα και στέγαση αναλογικά με το εισόδημά τους, σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Ο πληθωρισμός των φτωχών
Αποτελεί κοινή παραδοχή ότι ο πληθωρισμός «τρέχει» πιο γρήγορα για τα φτωχά νοικοκυριά που ξοδεύουν το 55,9% του μηνιαίου εισοδήματός τους για στέγαση και τρόφιμα – έναντι 24,7% που ξοδεύουν τα μη φτωχά για τις ίδιες ανάγκες.
Ως εκ τούτου, η αναδιαμόρφωση του καλαθιού, εισάγοντας κατηγορίες με «ηπιότερο» πληθωρισμό, ενδέχεται να παρουσιάσει μια εξωραϊσμένη συνολική εικόνα, που δεν ανταποκρίνεται στην καθημερινότητα, ειδικά των χαμηλότερων στρωμάτων.
Γι’ αυτό και η αίσθηση της ακρίβειας, όπως καταγράφεται στις δημοσκοπήσεις, αλλά και τις στατιστικές για την υποκειμενική φτώχεια, είναι πολύ οξύτερη από τις επίσημες μετρήσεις του ΔΤΚ.
Τσουχτερό το ράφι
Η κατάσταση στο καλάθι των τροφίμων είναι ούτως ή άλλως πιεσμένη, όπως έδειξαν τα στοιχεία του Ιανουαρίου.
Ξεχωρίζουν οι ανατιμήσεις στο μοσχάρι, το οποίο είναι ακριβότερο από τον Ιανουάριο του 2025 κατά 25,4%, κατά 17,7% έχουν ανατιμηθεί οι σοκολάτες, κατά 15,9% ο καφές, κατά 11,8% τα φρούτα, κατά 9,8% οι μαργαρίνες, κατά 8,5% το αρνί και το κατσίκι, κατά 7,5% αυξήθηκε το κόστος στα εστιατόρια, ζαχαροπλαστεία κ.λπ.
Ο πληθωρισμός στα τρόφιμα θα ήταν πολύ υψηλότερος, αν δεν τον συγκρατούσε η τιμή του ελαιόλαδου, που είναι μειωμένη κατά 30% σε σύγκριση με τον Ιανουάριο του 2025.
Προμηνύματα νέων ανατιμήσεων στα τρόφιμα
Ανησυχητικές όμως είναι οι ενδείξεις από τις μετρήσεις του δείκτη τιμών σε κατηγορίες που είναι «πρόδρομες» του πληθωρισμού των τροφίμων, όπως η φυτική και ζωική παραγωγή και οι τιμές εισαγωγών στη βιομηχανία.
Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για τον δείκτη τιμών εισροών και εκροών σε γεωργία-κτηνοτροφία του Δεκεμβρίου του 2025 αποτυπώνουν νέες τσουχτερές ανατιμήσεις, που μετακυλίονται σταδιακά στη λιανική
Ειδικά στη ζωική παραγωγή, ο δείκτης εκροών, δηλαδή οι τιμές παραγωγού, εκτοξεύθηκε κατά 7,7% σε σύγκριση με τον Δεκέμβριο του 2024, με το κρέας να ακριβαίνει κατά 9,1% και τα λοιπά ζωικά προϊόντα κατά 3,9%. Μιλάμε πάντα για τις ανατιμήσεις στη «φάρμα», που μέχρι να φτάσουν στο ράφι, έχουν μεσολαβήσει και άλλες αυξήσεις, λόγω μεταφορικών, εργατικών, κόστους μεταποίησης, ΦΠΑ, συν τα περιθώρια κέρδους, για τα οποία δεν ισχύει πλεόν το πλαφόν.
Μηνιαίες αυξήσεις
Οι τιμές παραγωγού στη γεωργία συγκρατούνται οριακά προς τα κάτω (-0,4%), εξαιτίας της υποχώρησης στο ελαιόλαδο, τις πατάτες-σπόρους και βιομηχανικά φυτά και δευτερευόντως σε λαχανικά και κηπευτικά. Όμως έχουμε σημαντική αύξηση στα φρούτα, κατά 7% και ανατιμήσεις σε κτηνοτροφικά φυτά κατά 4,1% – που επιβαρύνουν τις τιμές σε κρέας και γαλακτοκομικά.
Πολύ μεγάλες ήταν οι αυξήσεις και σε μηνιαία βάση, κατά τις τιμές παραγωγού να ανεβαίνουν κατά 4,1% σε σύγκριση με τον Νοέμβριο του 2025. Το κρέας ακρίβυνε – στη φάρμα κατά 11,3% – αντανακλώντας την αύξηση του κόστους παραγωγής αλλά και τις ελλείψεις λόγω μείωσης του ζωικού κεφαλαίου.
Οι πιέσεις που δέχονται οι Έλληνες αγρότες, αποτυπώνονται και στην αύξηση του γενικού δείκτη εισροών. Ο μέσος όρος κυμαίνεται στο 0,5%, όμως σε κατηγορίες όπως το κόστος των σπόρων, των κτηνιατρικών φαρμάκων και σε λοιπά αγαθά και υπηρεσίες, οι ανατιμήσεις κυμαίνονται από 3% ως 14,2%.
Διεθνείς πιέσεις στα τρόφιμα
Οι διεθνείς πιέσεις στις τιμές πρώτων υλών, όπως κρέας και καφές, οι οποίες επηρεάζουν την εγχώρια αγορές, συνεχίζονται, προμηνύοντας επίμονο πληθωρισμό στη λιανική των τροφίμων.
Ο δείκτης τιμών εισαγωγών στη βιομηχανία είναι μεν μειωμένος κατά -5,4%, όμως αυτό οφείλεται σχεδόν αποκλειστικά στις τιμές της ενέργειας.
Είχαμε μείωση -23,8% στις παραγωγή οπτάνθρακα και προϊόντων διύλισης πετρελαίου, -20,6% στην άντληση αργού πετρελαίου και – 6% στην παροχή ρεύματος, φυσικού αερίου και κλιματισμού.
Αντιθέτως, οι τιμές εισαγωγών χονδρικής στη βιομηχανία τροφίμων είχαν ετήσια αύξηση 3,5%, αν και σε μηνιαία βάση υπήρξε μικρή υποχώρηση των ανατιμήσεων, κατά -1%.
Σε κάθε περίπτωση, μένει να φανεί πώς οι εγχώριες και διεθνείς πιέσεις στα αγροδιατροφικά προϊόντα και πρώτες ύλες, θα αποτυπωθούν στο ράφι το επόμενο διάστημα. Στην τελική διαμόρφωση των τιμών καθοριστικό ρόλο παίζουν οι διαρθρωτικές συνθήκες στην εγχώρια αγορά και την αλυσίδα εφοδιασμού και οι τιμολογιακές πολιτικές των μεγάλων παικτών – των προμηθευτών και των λιανεμπόρων.
Έρευνα της Επιτροπής Ανταγωνισμού στην αγροδιατροφική αλυσίδα
Εν μέσω των παραπάνω εξελίξεων, η Επιτροπή Ανταγωνισμού έχει θέσει υπό διερεύνηση την κατάσταση του ανταγωνισμού στην ευρύτερη αγροδιατροφική αλυσίδα, από την παραγωγή έως τη λιανική πώληση τροφίμων.
Η έρευνα, που ξεκίνησε τον Δεκέμβριο του 2025 και αναμένεται να ολοκληρωθεί με δημοσίευση πορισμάτων στο τρίτο τετράμηνο του 2026, περιλαμβάνει:
Χαρτογράφηση των συνθηκών αγοράς και των μηχανισμών τιμολόγησης σε κρίσιμες αγορές αγαθών.
Ανάλυση δομικών χαρακτηριστικών και ανταγωνισμού σε κάθε στάδιο της αλυσίδας αξίας, από τους παραγωγούς έως τους καταναλωτές.
Προώθηση πολιτικών και κανόνων που ενισχύουν τον ανταγωνισμό και αποτρέπουν στρεβλώσεις που μπορεί να οδηγήσουν σε τεχνητά υψηλές τιμές.
Στο πλαίσιο αυτό, έχουν ήδη δημοσιευθεί μελέτες και χαρτογραφήσεις για επιμέρους αγορές, όπως το γάλα, οι ζωοτροφές και άλλα βασικά προϊόντα, ενώ η Επιτροπή έχει εκδώσει και κατευθυντήριες γραμμές για την ενίσχυση του ανταγωνισμού στον αγροτικό κλάδο.
Στόχος των αρχών είναι να εντοπιστούν πιθανές αποκλίσεις από ανταγωνιστικές πρακτικές και να κατανοηθεί σε βάθος πώς οι τιμές διαμορφώνονται σε κάθε στάδιο της διατροφικής αλυσίδας — ένα στοιχείο κρίσιμο στη διαμόρφωση πολιτικών που μπορούν να ανακουφίσουν τους καταναλωτές.
