Ιοί που παραμένουν σε λανθάνουσα κατάσταση βρέθηκαν να ενεργοποιούνται από τη βαριά Covid, ένα φαινόμενο που δεν αποκλείεται να οδηγεί σε επιπλοκές.
Έρευνα σε περισσότερους από 1.000 ασθενείς που νοσηλεύτηκαν λόγω Covid το 2021 δείχνει να επιβεβαιώνει τις υποψίες ότι η λοίμωξη ξυπνά άλλους, κοιμισμένους ιούς, οι οποίοι δεν αποκλείεται να αυξάνουν τη βαρύτητα της νόσου και να εμπλέκονται στη λεγόμενη long Covid.
Σχεδόν όλοι οι άνθρωποι μολύνονται ως παιδιά ή ενήλικες από ιούς που ο οργανισμός δεν μπορεί ποτέ να απομακρύνει πλήρως. Αντίγραφά τους παραμένουν κρυμμένα στα κύτταρά μας για μια ζωή, καθώς το ανοποιητικό σύστημα κανονικά εμποδίζει την επανενεργοποίησή τους.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο ιός της ανεμοβλογιάς, ο οποίος παραμένει για πάντα στις απολήξεις των νεύρων και προκαλεί επώδυνες κρίσεις έρπητα ζωστήρα όποτε ενεργοποιείται εκ νέου.
Κοινοί ιοί
Η ομάδα της Έσθερ Μέλαμεντ, ερευνήτριας νευροανοσολογίας στο Πανεπιστήμιο του Τέξας του Όστιν, θέλησε να εξετάσει προηγούμενες, μικρές μελέτες, οι οποίες έδειχναν ότι ορισμένοι λανθάνοντες ιοί ξυπνούν στους ασθενείς με long Covid.
Οι ερευνητές εξέτασαν γενετικά δεδομένα για 1.154 ασθενείς με σοβαρή Covid-19, οι οποίοι έμειναν υπό παρακολούθηση για 12 μήνες μετά τη νοσηλεία τους.
Σχεδόν οι μισοί ασθενείς παρουσίαζαν επανενεργοποίηση τουλάχιστον ενός λανθάνοντα ιού, αναφέρει η ερευνητική ομάδα στο περιοδικό Nature.
Δύο ιοί που εμφανίζονταν συχνά ήταν ο κυτταρομεγαλοϊός (CMV) και ο ιός Έπσταϊν Μπαρ (EBV), οι οποίοι ανήκουν στην οικογένεια του έρπητα και προκαλούν λοιμώδη μονοπυρήνωση, αν και πολλές λοιμώξεις είναι ασυμπτωματικές. Προηγούμενες μελέτες, συνέδεαν τον EBV με αυξημένο κίνδυνο long Covid, είχαν όμως υπερβολικά μικρό στατιστικό δείγμα για την εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων.
Μια άλλη κατηγορία ιών που ανιχνεύθηκε στους ασθενείς με Covid ήταν οι ανελλοϊοί, οι οποίοι γενικά θεωρούνται ακίνδυνοι.
Συνολικά, πάνω από το 90% του παγκόσμιου ενήλικου πληθυσμού έχει προσβληθεί με CMV, EBV ή ανελλοϊούς.
Η ανάλυση έδειξε ότι οι αδρανείς ιοί δεν ενεργοποιούνται όλοι ταυτόχρονα: Ο ΕBV και οι ανελλοϊοί ήταν συχνά ανιχνεύσιμοι από την ημέρα της εισαγωγής στο νοσοκομείο, ενώ ο CMV εμφανιζόταν γύρω στις τρεις εβδομάδες αργότερα.
Το εντυπωσιακό μάλιστα ήταν ότι η ενεργοποίηση των κοιμισμένων ιών δεν συνέβαινε μόνο σε ανοσοκατεσταλμένους ασθενείς. Συνέβαινε «ακόμα και σε ανθρώπους των οποίων το ανοσοποιητικό σύστημα λειτουργεί κατά τα άλλα κανονικά» δήλωσε η Μέλαμεντ στον δικτυακό τόπο του Science.
Σχέση με τη long Covid;
Σε αντίθεση με προηγούμενες μελέτες, η νέα ανάλυση δεν ανιχνεύει σχέση ανάμεσα στον EBV και την μακρά Covid –μια μυστηριώδη πάθηση που χαρακτηρίζεται από κόπωση, δύσπνοια προβλήματα συγκέντρωσης και άλλα συμπτώματα που επιμένουν για μήνες ή και χρόνια μετά την αρχική λοίμωξη με Covid.
Στους ασθενείς που τελικά ανέπτυξαν long Covid ανιχνεύθηκαν ωστόσο ανελλοϊιοί, χωρίς όμως να είναι σαφές αν προκαλούν οι ίδιοι τα επίμονα συμπτώματα, ή είναι απλώς μια ένδειξη εξασθένισης του ανοσοποιητικού συστήματος –δηλαδή αν είναι αιτία ή αποτέλεσμα της long Covid.
Οριστικές απαντήσεις μπορεί να προκύψουν μόνο από κλινικές μελέτες φαρμάκων που μπλοκάρουν την επανενεργοποίηση των κρυμμένων ιών. Στο ιατρικό κέντρο Mount Sinai της Νέας Υόρκης, για παράδειγμα, ήδη έχουν ξεκινήσει σε ασθενείς με μακρά Covid οι δοκιμές ενός αντιικού φαρμάκου που αναπτύχθηκε για τον HIV αλλά δεν αποκλείεται να μπλοκάρει και τον EBV.
Τα ευρήματα, επίσης, δείχνουν να ενισχύουν τις υποψίες ότι οι λανθάνοντες ιοί δεν είναι και τόσο αθώοι. Ο EBV, για παράδειγμα, έχει συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο για αυτοάνοσα νοσήματα όπως η πολλαπλή σκλήρυνση.
