Με την Διάλεξη Lodewijk Woltjer τιμώνται αστρονόμοι με εξέχουσα επιστημονική καταξίωση οι οποίοι έχουν συμβάλει σημαντικά στην προώθηση της αστρονομίας στην Ευρώπη.
Η Διάλεξη Lodewijk Woltjer για το έτος 2026 απονέμεται από την Ευρωπαϊκή Αστρονομική Εταιρεία στον Βασίλη Χαρμανδάρη, Καθηγητή του Πανεπιστημίου Κρήτης και Πρόεδρο του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ) για τη σημαντική συμβολή του στην παρατηρησιακή εξωγαλαξιακή αστροφυσική και για την ηγετική του παρουσία στην υπέρυθρη διαστημική αστρονομία.
Η Ευρωπαϊκή Αστρονομική Εταιρεία, ιδρύθηκε το 1990, με στόχο να προάγει την αστρονομία στην Ευρώπη και να ενισχύσει τη συνεργασία μεταξύ των ευρωπαϊκών ερευνητικών ιδρυμάτων αστρονομίας. Το βραβείο που λαμβάνει ο Βασίλης Χαρμανδάρης φέρει το όνομα του διάσημου Ολλανδού αστρονόμου καθηγητή Lodewijk Woltjer, ιδρυτή της EAS και πρώτου προέδρου της.
Ο κ. Βασίλης Χαρμανδάρης είναι Καθηγητής Παρατηρησιακής Αστροφυσικής στο Πανεπιστήμιο Κρήτης από το 2005. Από το 2025 υπηρετεί ως Πρόεδρος του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας. Έλαβε το πτυχίο Φυσικής από το Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης το 1989 και το διδακτορικό του στην Αστροφυσική από το Iowa State University (ΗΠΑ) το 1995.
Μετά από μεταδιδακτορική έρευνα στο CEA/Saclay και υποτροφία Marie Curie στο Αστεροσκοπείο του Παρισιού, επέστρεψε στο Πανεπιστήμιο Cornell (ΗΠΑ) το 1999 ως ερευνητής, όπου εργάστηκε για έξι χρόνια στην ανάπτυξη του Υπέρυθρου Φασματογράφου του Διαστημικού Τηλεσκοπίου Spitzer, το οποίο εκτοξεύτηκε από τη NASA το 2003.
Ο καθ. Βασίλης Χαρμανδάρης είναι ειδικός σε θέματα της εξέλιξης των γαλαξιών, και ειδικότερα στην ανάπτυξη νέων τεχνικών προσομοίωσης του φωτός που εκπέμπεται από μακρινούς γαλαξίες με στόχο τον χαρακτηρισμό και κατανόηση των φυσικών μηχανισμών που παράγουν την ενέργεια στους πυρήνες τους, ο οποίοι συνήθως καλύπτονται από μεγάλες ποσότητες αερίων και σκόνης. Τα τελευταία 30 χρόνια έχει ασχοληθεί εκτενώς με ερωτήματα που σχετίζονται με την δημιουργία νέων άστρων και την ακτινοβολία από ενεργούς γαλαξιακούς πυρήνες λόγω της απορρόφησης ύλης στις υπερμαζικές μαύρες τρύπες που βρίσκονται στο κέντρο τους.
Η έρευνά του βασίζεται κυρίως σε διαστημικά τηλεσκόπια που συλλέγουν υπέρυθρη ακτινοβολία (όπως το ISO, Spitzer, Herschel και James Webb), καθώς και σε δεδομένα από επίγεια τηλεσκόπια (όπως το IRAM και ALMA).
Έχει υπηρετήσει σε ηγετικές θέσεις στην Ελλάδα, ως Διευθυντής του Ινστιτούτου Αστρονομίας, Αστροφυσικής, Διαστημικών Εφαρμογών και Τηλεπισκόπησης (ΙΑΑΔΕΤ) στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, ως ιδρυτικός Διευθυντής του Ινστιτούτου Αστροφυσικής του ΙΤΕ και Διευθυντής του Αστεροσκοπείου Σκίνακα, και ως Πρόεδρος της Ελληνικής Αστρονομικής Εταιρείας.
Επιπλέον, έχει προσκληθεί ή εκλεγεί ως ειδικός σε κορυφαίες ευρωπαϊκές επιστημονικές επιτροπές, και επιτροπές χάραξης πολιτικής στην έρευνα όπως, για παράδειγμα, πρόσφατα σε συμβουλευτικά όργανα του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος και στο Επιστημονικό Συμβούλιο του INSU/CNRS στην Γαλλία. Από το 2013 εκπροσωπεί την Ελλάδα στο Διοικητικό Συμβούλιο του περιοδικού Astronomy & Astrophysics στο οποίο διετέλεσε Αντιπρόεδρος κατά την περίοδο 2021–2024.
Ο Καθηγητής Βασίλης Χαρμανδάρης τιμήθηκε με τον τίτλο «Chevalier dans l’Ordre des Palmes Académiques» από τη Γαλλική Δημοκρατία το 2024 και με το Βραβείο Κοινωνικής Προσφοράς του Πανεπιστημίου Κρήτης το 2023.
Περισσότερες πληροφορίες:
EAS : https://eas.unige.ch/
Lodewijk Woltjer Lecture : https://eas.unige.ch/woltjer_lectures.jsp
