Στα τρία χρόνια που εκπροσωπώ το Λασίθι με τη θεσμική ιδιότητα του βουλευτή έχω καταλάβει ότι υπάρχουν τόποι και τόποι.
Εκείνοι οι τόποι που τους επισκέπτεσαι.
Και εκείνοι που, όταν τους επισκέπτεσαι, σε επισκέπτεται η Ιστορία.
Η Ρίζα είναι ένας τέτοιος τόπος. Όπως και όλα τα χωριά της Δυτικής Ιεράπετρας.
Στεκόμαστε σήμερα εδώ, στο σημείο όπου υψώθηκε η Ελληνική σημαία από τους αγωνιστές της εθνικής αντίστασης- 83 χρόνια μετά- για να θυμηθούμε ανθρώπους που έζησαν σε αυτά τα χωριά. Ανθρώπους με οικογένειες, σπίτια, όνειρα, αγάπη για τον τόπο και για τον συνάνθρωπο. Κι ύστερα, μέσα σε μια στιγμή, όλα αυτά χάθηκαν.
Μανάδες που αγκάλιασαν τα παιδιά τους για τελευταία φορά. Άνθρωποι που στάθηκαν όρθιοι μπροστά στο τέλος.
Άνθρωποι που, ακόμη και μπροστά στον θάνατο, δεν απαρνήθηκαν την αξιοπρέπεια τους.
Και μέσα στη φρίκη εκείνων των ημερών, δεν έμεινε μόνο ο φόβος.
Γεννήθηκε και το φως της θυσίας.
Κι ίσως γι’ αυτό η μνήμη δεν είναι μια τυπική υποχρέωση απέναντι στο παρελθόν. Είναι ένας τρόπος να κοιτάζουμε το παρόν με πιο καθαρά μάτια.
Γιατί όταν θυμόμαστε τι μπορεί να συμβεί όταν ο φόβος, το μίσος και η περιφρόνηση για την ανθρώπινη ζωή γίνουν κανονικότητα, τότε η Ιστορία παύει να είναι κάτι που απλώς συνέβη.
Γίνεται προειδοποίηση.
Και αυτή η προειδοποίηση αφορά όλους μας, ιδιαίτερα σήμερα. Σε έναν κόσμο όπου καθημερινά βλέπουμε ανθρώπους να ξεριζώνονται, σπίτια να χάνονται και το μίσος, το θυμό και τη βία να γίνεται εικόνα στις οθόνες μας, υπάρχει ένας κίνδυνος ακόμη πιο ύπουλος από τη βία την ίδια:
Να τη συνηθίσουμε.
Να βλέπουμε τον πόνο του άλλου και να προσπερνάμε.
Να ακούμε για ανθρώπινες ζωές που χάνονται, για δικαιώματα που άνθρωποι στερούνται και να μη συγκλονιζόμαστε πια.
Και αν τότε ο εχθρός είχε μορφή και όνομα, σήμερα ο εχθρός μπορεί να είναι η λήθη, η αδιαφορία, ο φόβος που μας μικραίνει.
Η δική μας μάχη δεν δίνεται με όπλα.
Δίνεται με μνήμη, με ενότητα, με αλληλεγγύη, με ανθρωπιά. Και πάνω απ’ όλα, με ευθύνη.
Ευθύνη να μη χαρίσουμε την αξιοπρέπειά μας.
Να μη συμβιβαστούμε με λιγότερη Ελευθερία,
με λιγότερη Δημοκρατία,
με λιγότερη Δικαιοσύνη.
Να μην αφήσουμε τα ιδανικά για τα οποία κάποιοι άνθρωποι θυσιάστηκαν να ξεθωριάσουν μέσα στον χρόνο.
Γιατί το χρέος μας απέναντι στους νεκρούς της Ρίζας δεν εξαντλείται στο να προφέρουμε τα ονόματά τους μία φορά τον χρόνο.
Το πραγματικό χρέος είναι να κρατήσουμε ζωντανή την αξία της ανθρώπινης ζωής. Κάθε ανθρώπινης ζωής.
Και σήμερα δεν αρκεί να κοιτάξουμε πίσω και να πούμε «αυτό συνέβη».
Πρέπει να κοιτάξουμε ο ένας τον άλλον και να πούμε:
«Αυτό δεν πρέπει να ξανασυμβεί.»
Η κραυγή εκείνων των ανθρώπων δεν χάθηκε. Μετατράπηκε σε μνήμη.
Και η μνήμη, όταν είναι αληθινή, γίνεται ευθύνη.
Να μη σκύβουμε το κεφάλι.
Να μη ξεχνάμε.
Να στεκόμαστε όρθιοι, ακόμη κι όταν όλα γύρω μας λυγίζουν.
Γιατί όσο κρατάμε ζωντανή τη μνήμη τους, δεν τιμούμε απλώς το παρελθόν.
Υπερασπιζόμαστε το μέλλον.
Και οφείλουμε κάθε μέρα να αποδεικνύουμε πως δεν χαρίσαμε ό,τι εκείνοι πλήρωσαν με τη ζωή τους.
Αυτό είναι το δικό μας χρέος απέναντι τους.
Και μόνο τότε, όταν η μνήμη τους γίνεται στάση ζωής, μπορούμε να πούμε πως η θυσία τους δεν πήγε χαμένη.
Γιατί μόνο έτσι μένουν πραγματικά Αθάνατοι.
Αιωνία τους η μνήμη.
