Κυρίες και κύριοι, συγκεντρωθήκαμε σήμερα για να αποχαιρετήσουμε έναν άνθρωπο που δεν χρειάζεται, νομίζω, ιδιαίτερες συστάσεις ούτε λόγια εγκωμιαστικά: τον Γιάννη Ιωσήφ Χαχαριδάκη.
Παρ’ όλα αυτά, αν θελήσουμε να το επιχειρήσουμε, ο λόγος μοιάζει λίγος για να χωρέσει όσα πραγματικά αξίζει και πρέπει να ειπωθούν. Και αυτό γιατί ο άνθρωπος, τελικά, δεν μετριέται με τα αξιώματα και τις ιδιότητές του, αλλά κυρίως με το αποτύπωμα που αφήνει: με τον τρόπο που υπηρέτησε την κοινωνία, με το ήθος και την αξιοπρέπειά του. Και ο Γιάννης Χαχαριδάκης υπήρξε άνθρωπος της παιδείας, με σταθερό αξιακό προσανατολισμό, ουσιαστική κοινωνική προσφορά και βαθιά συνείδηση του πολυδιάστατου ρόλου του.
Γεννήθηκε στις Μέλαμπες την 1η Νοεμβρίου 1934. Σπούδασε στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και υπηρέτησε με συνέπεια τη δημόσια εκπαίδευση. Δίδαξε στο Ναυτικό Γυμνάσιο Οινουσσών και σε σχολεία της μέσης εκπαίδευσης του Νομού Ρεθύμνου, ενώ διετέλεσε Γυμνασιάρχης στο Γυμνάσιο Μελάμπων και Σπηλίου, Γενικός Επιθεωρητής Μέσης Εκπαίδευσης, Προϊστάμενος Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Νομού Ρεθύμνου και Πάρεδρος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου.
Άσκησε με άριστο τρόπο τα υπηρεσιακά του καθήκοντα. Υπήρξε σεμνός, χωρίς ποτέ να υποβαθμίσει τον ρόλο του. Δεν αντιμετώπισε την παιδεία ως αξίωμα, αλλά ως ευθύνη — ως καθημερινό χρέος απέναντι στους νέους, στους συναδέλφους του, στην κοινωνία και στο μέλλον του τόπου που τον εμπιστεύτηκε.
Ο Γιάννης Χαχαριδάκης όμως υπήρξε και κάτι ακόμη, εξίσου ιδιαίτερο και σπουδαίο: ένας από τους κυριότερους εκφραστές της πνευματικής, μουσικής και βιωματικής παράδοσης της γενέτειράς του, των Μελάμπων. Και αυτό όχι ως λόγια, αλλά ως στάση ζωής· με σεβασμό στον πολιτισμό τους, με ευθύνη απέναντι στη βαριά ιστορία τους και με μια συλλογική, ουσιαστική παρουσία στην παραδοσιακή «μουσική παρέα», στην οποία συμμετείχε πάντοτε σαν σε ιερή μυσταγωγία.
Μέσα σε αυτή τη στάση ζωής ξεχώριζαν η μοναδική φωνή του και το εύηχο τραγούδι του. Θα έλεγε κανείς πως και τα δύο ήταν χαρισματικά, ένα θείο δώρο, το οποίο δεν χρησιμοποιούσε για να επιβληθεί, αλλά για να χωρέσει τα νοήματα και τα συναισθήματα που επεδίωκε να εκφράσει. Συγκέντρωναν σπάνια χαρακτηριστικά που δεν διδάσκονται:
αρχοντική λιτότητα, δωρική καθαρότητα, μέτρο και εσωτερικό ρυθμό. Απέδιδε τους σκοπούς χωρίς υπερβολή· έλεγε τη μαντινάδα όχι ως απλό στίχο, αλλά ως σκέψη και βίωμα. Γι’ αυτό και κατατάχθηκε, σιωπηλά, ανάμεσα στους κορυφαίους εκφραστές του γνήσιου παραδοσιακού κρητικού τραγουδιού· όχι γιατί το επεδίωξε, αλλά γιατί το υπηρέτησε με σεβασμό και ευλάβεια.
Ιδιαίτερη υπήρξε επίσης η προσφορά του Γιάννη Χαχαριδάκη στη διάσωση της τοπικής μας ιστορίας. Ως φιλόλογος, δεν την αντιμετώπισε ως απλή αφήγηση γεγονότων για τη σχολική τάξη, αλλά ως ύψιστο χρέος μνήμης. Υπήρξε ο πρώτος που κατέγραψε επίσημα σημαντικό μέρος του ιστορικού θησαυρού της γενέτειράς του, θέτοντας τις βάσεις ώστε να μη χαθεί πολύτιμο κομμάτι της συλλογικής ιστορικής μας συνείδησης. Η Τουρκοκρατία στην Κρήτη και οι αγώνες των Μελαμπιανών, η Μάχη στα Ροθιανά και η θυσία των Αγίων Τεσσάρων Μαρτύρων αποτέλεσαν μέρος του έργου του, το οποίο εκδόθηκε σε βιβλίο από τον Πολιτιστικό Σύλλογο το 1977.
Με σεβασμό στις πηγές άνοιξε έναν δρόμο έρευνας που αποδείχθηκε καθοριστικός. Για μένα, προσωπικά, το έργο αυτό υπήρξε πολύτιμη αφετηρία ενός μακρύ δρόμου αναζήτησης στον χώρο του πολιτισμού και της ιστορίας. Σε αυτή τη διαδρομή είχα την τύχη να τον έχω καθοδηγητή και συνοδοιπόρο — ο οποίος με βοήθησε να αναγνωρίσω και να υπηρετήσω τη δική μου ευθύνη, το δικό μου χρέος, απέναντι στον τόπο μας.
Γι’ αυτό και σήμερα δεν αισθάνομαι μόνο ότι τον αποχαιρετώ, αλλά αισθάνομαι, ακόμα, ότι μου παραδίδει ένα μεγάλο βάρος συνέχειας.
Αγαπητέ και πολυσέβαστε νονέ είμαι βέβαιος πως εκεί όπου βρίσκεσαι, απόψε, θα στηθεί για χάρη σου, όπως άλλοτε, μεγάλη παρέα. Με τους αξέχαστους της κρητικής μουσικής Θανάση Σκορδαλό, Λεωνίδα Κλάδο, Χατζηδοβαγγέλη και πολλούς άλλους. Σε περιμένουν ακόμη ο Γιώργης και ο Μανόλης Τρουλλινός, ο Ανδρέας της Μαριγώς, ο Μιχάλης ο Μαργαρίτης και τόσοι άλλοι μερακλήδες, να κάμετε καντάδα και να τραγουδήξετε σε σκοπούς που δε θα τελειώσουν ποτέ.
Εμείς, από την πλευρά μας, σε αποχαιρετούμε, εκφράζοντάς σου την ευγνωμοσύνη μας. Σε ευχαριστούμε για όλα όσα πρόσφερες στον τόπο μας, στην παιδεία, στην ιστορία μας και στη μουσική μας παράδοση. Και σε διαβεβαιώνουμε, πως η μνήμη σου δεν θα σβήσει· θα μείνει για πάντα ζωντανή και θα συνεχίσει να μας συνοδεύει, όχι μόνο ως παράδειγμα, αλλά κυρίως ως ευθύνη και στάση ζωής.
Καλό σου ταξίδι!
Αντώνης Τσουρδαλάκης
Εκπαιδευτικός
