† Β Α Ρ Θ Ο Λ Ο Μ Α Ι Ο Σ
ΕΛΕΩ ΘΕΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ
ΝΕΑΣ ΡΩΜΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ
ΠΑΝΤΙ ΤΩ ΠΛΗΡΩΜΑΤΙ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΧΑΡΙΝ, ΕΙΡΗΝΗΝ ΚΑΙ ΕΛΕΟΣ
ΠΑΡΑ ΤΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥ ΠΑΣΗΣ ΤΗΣ ΚΤΙΣΕΩΣ
ΚΥΡΙΟΥ ΚΑΙ ΘΕΟΥ ΚΑΙ ΣΩΤΗΡΟΣ ΗΜΩΝ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ
* * *
Ιερώτατοι και Θεοφιλέστατοι αδελφοί Ιεράρχαι και τέκνα εν Κυρίω ευλογημένα,
Χάριτι του αγαθοδότου Θεού εισερχόμεθα σήμερον εις το νέον εκκλησιαστικόν έτος, τιμώντες και εορτάζοντες εν ψαλμοίς και ύμνοις και ωδαίς πνευματικαίς, κατά την έναρξιν αυτού, την «Ημέραν προσευχής υπέρ της προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος».
Η πολυδιάστατος σύγχρονος οικολογική κρίσις είναι κρίσις της ελευθερίας του ανθρώπου, της θρησκείας και της φιλοσοφίας του, του ήθους και του πολιτισμού του. Προηγείται η «κακή αλλοίωσις» της ελευθερίας μας,
η αποκοπή και η αλλοτρίωσίς μας από την Πηγήν της Ζωής, και ακολουθεί η καταστροφική δια το φυσικόν περιβάλλον συμπεροφορά. Αισθανόμεθα βαθείαν ευγνωμοσύνην δια το γεγονός ότι αι πρωτοποριακαί πρωτοβουλίαι και παρεμβάσεις του Οικουμενικού Πατριαρχείου, αδιαλείπτως από το έτος 1989 μέχρι της σήμερον, όχι μόνον απεκάλυψαν τας πνευματικάς παραμέτρους του οικολογικού προβλήματος, αλλά διήνοιξαν νέας οδούς και προοπτικάς δια την αντιμετώπισίν του. Τα οικολογικά συνέδρια, οι σχετικοί διαχριστιανικοί και διαθρησκειακοί διάλογοι,
αι συγκεκριμέναι προτάσεις της Μεγάλης Εκκλησίας επί περιβαλλοντικών θεμάτων, η αναφορά εις τας κοινωνικάς διαστάσεις και συνεπείας της οικολογικής κρίσεως και άλλα τοιαύτα, συγκροτούν μίαν ρωμαλέαν περιβαλλοντολογικήν πρότασιν, με έμφασιν εις την αδήριτον ανάγκην
«κοπερνίκειας στροφής» εις την κατανόησιν της ιδέας της προόδου και εις την στάσιν της ανθρωπότητος απέναντι εις την φύσιν, καθώς και εις τον τρόπον δράσεως των παραγόντων της πολιτικής, της οικονομίας και της κοινωνικής ζωής, των Εκκλησιών και των θρησκειών, της επιστήμης και της τεχνολογίας και της παιδείας της νέας γενεάς.
Θα συνεχίσωμεν, έργω και λόγω, την προβολήν της οικολογικής προτάσεως της Αγίας του Χριστού Μεγάλης Εκκλησίας, τον οικοφιλικόν δυναμισμόν της ευχαριστιακής, ασκητικής και δοξολογικής σχέσεως με την δημιουργίαν, υπογραμμίζοντες πάντοτε ότι απαιτείται επισταμένη θεολογική εργασία δια την αποσαφήνισιν του αυθεντικού οικολογικού μηνύματος της Ορθοδόξου ημών πίστεως και παραδόσεως, επ ἀγαθῷ της «καλής λίαν» δημιουργίας.
Είμεθα βέβαιοι ότι η ανάδειξις των θρησκευτικών και ηθικών διαστάσεων της οικολογικής απειλής θα οδηγήση εις την συνειδητοποίησιν της αξονικής σημασίας της «οικολογικής ευθύνης». Επί τέλους, ο άνθρωπος πρέπει να παύση να δρα ως να μη εγνώριζε και να αποβάλη οριστικώς την
ψευδαίσθησιν ότι ο πλανήτης γη δύναται εις το διηνεκές να υπερβαίνη τας ανθρωπογενείς επιβαρύνσεις και καταστροφάς, ότι η φύσις έχει την δύναμιν να ανανεώνεται αφ’ εαυτής. Το ήθος της ευθύνης δια την προστασίαν του φυσικού περιβάλλοντος οφείλει να εκφράζεται εις παγκόσμιον,
εθνικόν, τοπικόν και προσωπικόν επίπεδον. Επαναλαμβάνομεν και πάλιν, ότι η ανάπτυξις οικολογικής ευθύνης είναι «κατηγορική προστακτική» δια την ανθρωπότητα, ενώπιον της μεγαλυτέρας απειλής, την οποίαν εκλήθη αύτη να αντιμετωπίση εις ολόκληρον την ιστορικήν της διαδρομήν.
Προφανέστατα, με κυρίαρχον το ανθρωπολογικόν πρότυπον, το οποίον εκπροσωπεί ο «άφρων πλούσιος» του Ευαγγελίου (Λουκ. ιβ΄, 17-21), με το «καθελώ μου τας αποθήκας και μείζονας οικοδομήσω, και συνάξω εκεί πάντα τα γενήματά μου και τα αγαθά μου», και το «ψυχή, έχεις πολλά αγαθά
κείμενα εις έτη πολλά· αναπαύου, φάγε, πίε, ευφραίνου», η ανθρωπότης υπονομεύει το μέλλον της και αφανίζει τον «οίκον» της. Αι «νεωτερικαί αμαρτίαι» της ανθρωπότητος εδημιούργησαν, και συνεχίζουν να το πράττουν, νέους διχασμούς και διασπάσεις μεταξύ ανθρώπου και φύσεως.
Ο σύγχρονος «ανθρωποθεός» εμμένει εις την γεωκτονίαν, αγνοεί μέτρα και όρια εν ονόματι γεωπολιτικών σχεδιασμών και οικονομικών συμφερόντων, του καταναλωτισμού και της ικανοποιήσεως, ουσιαστικώς ακορέστων, αναγκών, αλλά και, βαθύτερον, λόγω εσωτερικών βιωματικών και αξιακών ανατροπών. Αι επιπτώσεις μιας παγκοσμίου κυριαρχίας της βουλήσεως χειραγωγήσεως, εργαλειοποιήσεως και εκμεταλλεύσεως της φύσεως θα αποβούν τραγικαί δια την ζωήν εις τον πλανήτην μας.
Η προϊούσα αποδοχή και επίσημος καθιέρωσις της 1ης Σεπτεμβρίου υπό του χριστιανικού κόσμου ως Ημέρας Προστασίας του Φυσικού Περιβάλλοντος αποκτά σήμερον ιδιαιτέραν βαρύτητα ως σύμβολον και έμπρακτος προώθησις της ενότητος των Χριστιανών. Εξ άλλου, η δοξολόγησις του «δημιουργού πάσης της κτίσεως» κατά την Αρχήν της Ινδίκτου εις την λειτουργικήν παράδοσίν μας, αποτελεί μίαν πολύτιμον παρακαταθήκην, ως πρόσκλησις και προτροπή προς σεβασμόν της δημιουργίας, η οποία υφίσταται τας συνεπείας της ανοικείου ανθρωπογενούς επιβουλής.
Τιμιώτατοι αδελφοί και προσφιλέστατα τέκνα,
Ο σεβασμός των βασικών πυλώνων του οικολογικού πολιτισμού δύναται να ανακόψη τας οικοκαταστροφικάς τάσεις και να διανοίξη τον «οικολογικόν μονόδρομον» της βιωσίμου αναπτύξεως. Γενικώτερον, η ανθρωπότης έχει ανάγκην συναινέσεως επί ενός κορμού κοινών θεμελιωδών αξιών, ο οποίος,
εντός ενός κόσμου ρήξεων και πολώσεων, θα λειτουργή ως πυξίς δια την πορείαν προς το μέλλον. Άξονα αυτού του αξιακού συνόλου θεωρούμεν την αρχήν της αλληλεγγύης, ως παράγοντος συνυπευθυνότητος, διαλόγου και ειλικρινούς αμοιβαιότητος, ομού μετά της συλλογικής ευθύνης δια την
προστασίαν του φυσικού περιβάλλοντος. Τόσον ο έμπρακτος σεβασμός της ιερότητος του ανθρωπίνου προσώπου, όσον και η μέριμνα δια την ακεραιότητα της κτίσεως, αποτελούν, εξ επόψεως χριστιανικής, ζωτικάς εκφάνσεις της ευχαριστιακής πραγματώσεως της Εκκλησίας και της κλήσεως του ανθρώπου να καταστή «ιερεύς» της δημιουργίας.
Εν τω πνεύματι τούτω, ευχόμενοι αίσιον και εύκαρπον εν έργοις αγαθοίς και θεαρέστοις τον νέον εκκλησιαστικόν ενιαυτόν, επικαλούμεθα επί πάντας υμάς, πρεσβείαις και μεσιτεία της Παναγίας της Παμμακαρίστου, την πανίερον εικόνα της οποίας ευλαβώς φυλάττομεν εν τω Πανσέπτω
Πατριαρχικώ Ναώ, και «στόμασι και καρδία και θελήματι» ασπαζόμεθα, την χάριν και το έλεος του Κυρίου και Θεού και Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού, Ου το υπεράγιον όνομα είη ευλογημένον και δεδοξασμένον νυν και αεί και εις τους απεράντους αιώνας. Αμήν!
,βκς’ Σεπτεμβρίου α’
Ο Κωνσταντινουπόλεως Βαρθολομαίος
διάπυρος προς Θεόν ευχέτης πάντων υμών
